Tóm tắt: Unpaywall là plug-in trình duyệt web mới mang đến thông tin miễn phí cho những người có nhu cầu thực sự. Dịch vụ mở mã nguồn đang vượt lên trên hình thức truy cập truyền thống vì phương thức này giúp người dùng có thể truy cập miễn phí vào các bài báo tạp chí đã qua việc thẩm định nội dung và tất cả đều hợp pháp. Thông tin miễn phí
Việc truy cập nội dung của các bài báo bị ngăn chặn bằng công cụ bước tường tính phí (Paywall) thật sự đã gây ra trở ngại lớn cho các đọc giả đang cố gắng tìm kiếm các thông tin nghiên cứu khoa học. Đây hẳn là điều những ai đang ủng hộ sự cho phép truy cập đều nhận thấy. Đồng thời, chính ông Richard từ thung lũng Silicon của HBO cũng cho rằng bất kỳ đọc giả nào cũng muốn có thông tin miễn phí cả. Và cuối cùng, cách thức để có được hàng loạt các bài báo nghiên cứu khoa học một cách miễn phí nhưng vẫn hoàn toàn hợp pháp đã xuất hiện.
Một trang web mở mã nguồn phi lợi nhuận là Impactstory được tài trợ bởi Quỹ Khoa học quốc gia và tổ chức Alfred P. Sloan, vừa phát triển một plug-in trình duyệt web tên là Unpaywall. Và đúng như tên gọi, công cụ này giúp đọc giả vượt qua Paywall để có thể truy cập miễn phí các bài báo nghiên cứu khoa học.
Trích từ trang web của Unpaywall :“Từ giờ trở đi, nhân loại cần được tiếp cận tất cả các kiến thức của chúng ta, và không phải trả bất kỳ chi phí nào”. “Đã có rất nhiều các nhà nghiên cứu có chung suy nghĩ này, chính vì thế, họ đã đăng những bài báo của họ một cách miễn phí trên trang chủ trực tuyến hợp pháp. Chúng tôi muốn thúc đẩy việc mở rộng truy cập nội dung đến công chúng”.
Siêu hợp pháp
Không giống như hầu hết các dịch vụ dựa vào phương tiện tự động thu thập thông tin từ website (web scraping), phương pháp tiếp cận toàn bộ văn bản nghiên cứu khoa học của Unpaywall là hoàn toàn hợp pháp. Nó quét cơ sở dữ liệu của hơn 90 triệu mã nhận dạng đối tượng kỹ thuật số (DOIs) cho bản sao của bài báo mà các nhà nghiên cứu đã tải lên dù là trên các máy chủ hay trên trang web của các trường đại học. Và Unpaywall cũng hoàn toàn an toàn vì nó không yêu cầu đọc giả nhập bất kỳ thông tin cá nhân nào.
Không dừng lại ở đó, đọc giả chỉ cần cài đặt plug-in trên trình duyệt web Chrome hoặc Firefox để sử dụng dịch vụ hữu ích này. Một ký hiệu chiếc khóa nhỏ sẽ xuất hiện mỗi khi đọc giả truy cập trang đích (landing page) của bài báo. Nếu ký hiệu chuyển màu xanh tức là đọc giả có thể truy cập toàn bộ nội dung của bản sao bài báo. Nếu ký hiệu là màu vàng, bài báo đã mở quyền truy cập từ nhà xuất bản.
Một trong những người sáng lập nên Unpaywall là Jason Priem đã nói với The Chronicle of Higher Education rằng :“Chúng tôi có thể chuyển một bản sao truy cập mở đến người dùng nhiều hơn một nửa thời gian”. Ông rất phấn khích khi dịch vụ này đánh trúng sự quan tâm của công chúng
Một dịch vụ như của Unpaywall có thể giúp chống lại vấn đề “ngập lụt” trong tin tức giả hoặc thông tin chưa được xác minh. Đây là một công cụ kiểm tra sự thật mà bất cứ ai có kết nối internet và các trình duyệt web thích hợp đều có thể truy cập. Thật vậy, điều duy nhất tồi tệ hơn việc không có được thông tin chỉ có thể là việc nhận được thông tin sai.
Hướng dẫn cài đặt:
Vào extension( phần mở rộng) của trình duyệt Chrome hoặc Firefox rồi search chữ Unpaywall, rồi cài plug-in này vào nhé.
Ví dụ cho trình duyệt Chrome
 |
| Vào extension của Chrome rồi search "unpaywall" |
 |
| Khi mở bài báo sẽ thấy dấu khoá xanh, bấm vào để tải bài báo về. |
Huỳnh Thanh Thảo
Nguồn: ScienceAlert và Futurism.
0 comment: